ENDÜSTRİDE MALZEME SEÇİMİ

Üretim yapmak için kullanılan her türlü araç ve gerece malzeme denir.

Malzeme Seçimi Neden Önemlidir?

Farz edelim; Türkiye’den Amerika’ya konserve ihraç ediyoruz. Konserveler kutulara doldurulup gemiye yükleniyor. Bir aylık yolculuktan sonra Amerika’ya vardığında kapaklar açılıyor. O da ne?

Konserve kapakları küflenmiş. Tabi ki mallar geri gönderiliyor. Milyonlarca lira zarar!

Küflenmenin sebebi, ”Düşük Karbonlu Çelik” kutuların korozyona dayanması için kaplama yapılmayışıdır.

Başka bir örnek; Helikopter için gerekli bir mil malzemesini “dövme çelik”ten yapmak zorundayız. Helikopterde can kaybı olma riski vardır. Oysa evde kullanmış olduğumuz elektrik süpürgesinde kullanılan aynı mili “dökme çelik”ten yapabiliriz.

“Malzemelerin kullanılacakları yere ve yükleme şartlarına uygun olacak şekilde seçilmesi gereklidir.”

Malzeme türleri 6 ana başlık altında toplanır;

Uçak gövdesinde farklı malzemelerin bir arada kullanılması

1. Plastikler

2. Metaller

3. Seramikler

4. Kompozitler

5. Camlar

6. Hibridler

Makine parçaları için malzeme seçmede iki yol izlendiğini görüyoruz;

1. Klasik malzeme seçme yöntemi

2. Prof. Mike Ashby ‘nin malzeme seçme yöntemi

 

Prof. Mike Ashby
Cambridge University

1. Klasik malzeme seçme yöntemi

a)-Makine parçasının ne iş yapacağı sorgulanır?

b)-Makine parçasının olduğu yerde malzemeden beklenen özellikler tespit edilir.

c)-Bu işi görecek aday malzemeler belirlenir.

d)-Aday malzemelere puan uygulaması yapılır.

e)-Aday malzemeler arasından en uygunu belirlenmeye çalışılır.

2. Prof. Mike Ashby ‘nin malzeme seçme yöntemi

Malzeme seçme prosedürünü 4 basamakta toplayabiliriz.

1. DÖNÜŞTÜRME:

a)-Tasarımla sınırlandırılan malzeme özelliklerini belirtme,

b)-Mükemmellik kriteri olarak kullanılan min. kütle, max. performansı nasıl kullanacağımıza karar verme,

c)-Sınırlamalardan birini kullanarak serbest değişkenlerden birisinin yerini alma,

d)-Mükemmellik kriterini optimize eden malzeme özelliklerinin birleştirilmesini iyi okuyabilme.

2. ELEME:

3. SIRAYA KOYMA: Malzemelerin alt kümesinden, özellik sınırları, parçanın performansını maximum kılan özellikleri bulmaktır.

4. DESTEKLEYİCİ BİLGİ: Son malzeme seçimine tüm bu destekleyici bilgi de alınıp, malzemelerin güçlü, zayıf yanları iyice araştırıldıktan ve örnek çalışmalar, hasar analizleri tarandıktan sonra artık malzeme güvenle seçilir.

BİLGİSAYAR YAZILIMI İLE MALZEME SEÇME

Malzeme seçimi CES EduPack adı verilen yazılımla yapılmaktadır. Hiyerarşik bir düzende veri deposu içerir.

Prof. Mike Ashby'nin malzeme özellikleri üzerine hazırlamış olduğu bir tablo