TEDARİKÇİLER İLE BİRLİKTE BÜYÜMEK

Otomotiv sektöründe uzun dönem ticari ilişkilere satınalma bakışını “Tedarikçiler İle Birlikte Büyümek” başlığıyla paylaştım.

Taysad dergisi Mayıs-Haziran’23 sayısında görebilirsiniz.

 https://lnkd.in/dJtcEbum

KARBON AYAK İZİ

Taysad Ortak Satınalma Çalışma Grubu olarak geliştirdiğimiz projeler arasında yer alan Karbon Ayak İzi Programı’nı, Maysan Mando olarak satın alımını yaparak kullandık. Deneyimlerimizi Taysad dergisi Kasım-Aralık’22 sayısında görebilirsiniz.

https://lnkd.in/dSUD8JbV

PLASTİK MALZEMELERİN ULTRASONİK KAYNAĞI

Plastik malzemelerden sadece termoplastiklere kaynak işlemi yapılabilir. Termosetlere kaynak işlemi uygulanamaz. Çünkü termosetler daha önceden şekillenirken bir defa kimyasal reaksiyona girip sertleştiği için ikinci kez kaynak için ısıtıldıklarında yumuşamazlar. Eğer ısıtma işlemi uygulanırsa yanar ya da kömürleşirler. Bu malzemelere kaynak işlemi yerine, yapıştırma veya birbirine geçme teknikleriyle birleştirme işlemi yapılabilir.

Termoplastikler, sıcak gaz, sıcak eleman, laser, indiksiyon, yüksek frekans, elektrik direnç, sürtünme, titreşim ve ultrasonik gibi çok değişik kaynak yöntemleri ile kaynak edilirler.

Ses yapan her şey titreşir, titreşen her şey ses yapar; fakat bütün sesleri insan kulağı işitemez. İnsan kulağı 20 Hz ila 20 kHz aralığındaki sesleri işitebilmektedir. 20 kHz üzerinde kalan akustik dalgalar, ultrasonik dalga olarak tanımlanır.

Ultrasonik kaynak, termoplastik malzemelerin kaynak ve montaj edilmesinde yaygın olarak kullanılan bir kaynak teknolojisidir. Ultrasonik kaynağın tercih edilmesinin temel sebebi ise hız, üstün kaynak kalitesi, verim, uzun ekipman ömrü ve otomasyona uygunluğudur. Farklı khz. değerlerinde ultrasonik kaynak makine ve sistemleri imal edilmektedir. 

 

Ultrasonik kaynak sistemi bileşenleri 

Elektrik şebekesinden gelen 50 hz elektrik enerjisinin frekansı, güç ünitesinde (power supply) 35.000 Hertz’e yükselir. Conventerde, elektriksel enerji piezoelektrik kristalleri yardımıyla mekanik titreşime dönüştürülmektedir. Titreşim frekansı ise 35.000 hz. olarak devam etmektedir.

Booster yardımıyla titreşim genliği (amplitude) yapılacak ultrasonik kaynak prosesine göre artırılabilir ya da azaltılabilir. Ultrasonik kaynak işlemlerinde en temel değişkenlerden bir tanesi titreşimin genliği (amplitude)‘ dir. Çünkü tüm termoplastik malzemelernin ergime sıcaklıları ve iç yapıları diğerinden farklıdır. Prosese uygun genlik değerini kullanması, yapılan işin sonucuna etkiler.

Proses parametreleri ve adımları 

Prosese uygun genliklere ulaşan titreşim, kaynak kalıbı (horn) sayesinde, kaynağı yapılacak plastik parçaların üzerlerine iletilir. Birbiri ile basıncın etkisi ile saniyede 35,000 defa sürtünmekte olan parçalarda, sürtünen yüzeyleri ergime sıcaklıklarına eriştiğinde, titreşim sonlandırılır. Basıncın etkisinde bir zaman daha bekletilerek parçalarda soğuma sağlanır.

Ultrasonik kaynak yöntemi ile yüzey kaynağı, perçin başı ezme, metal somun gömme, şekil verme, kesme ve kumaş dikme* uygulamaları yapılabilmektedir.

*Pandemi ile birlikte hepimizin hayatına giren tıbbi maskelerin imalatı ultrasonik kaynak yöntemi ile yapılmaktadır.

**Termoplastik malzemelerin kaynağı ile ilgili yapmış olduğum makale yayınımı paylaşmış olduğum linkten inceleyebilirsiniz. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/918019  

SATINALMA VAKA ANALİZ ÇALIŞMASI

Satın alımlarda ürünün sadece fiyatının uygun olması yeterli değildir, aynı zamanda doğru kalitede ve doğru zamanda temin edilebiliyor olmalıdır.

Bir ürünün fiyatını değerlendirirken birim fiyattan ziyade, toplam maliyeti analiz etmek gerekir. Ürünü üretebilmek için gerekli kalıp, makine maliyeti var mıdır, ilave gümrük ve nakliye masrafları olacak mıdır, verimlilik ya da ciro promosyonu, indirimi fırsatı mevcut mudur; satın alınacak ürün makine gibi elektrik harcayan bir cihaz ise yıllık elektrik tüketim, yıllık bakım-arıza maliyeti gibi parametreler ürünün toplam maliyetine etki eder.

Tekliflerinin doğru şekilde değerlendirilmesi tedarikçi seçimi yapılmasında önemlidir.

Teklif değerlendirme (fiyat karşılaştırma tablosu) ve tedarikçi seçimi yapılması örnek bir veri üzerinden vaka çalışması ile değerlendirilmiştir. 

VAKA

Aşağıdaki detaylara göre P20170016 no.lu plastik destek braketi parçası için hangi tedarikçi seçilmelidir?

NOTLAR

1) Nakliye ve gümrük bedellerinin hesaplanmasında parça birim fiyatına yerel tedarikçi için %2, Avrupa lokasyonlu tedarikçi için %7,5, Asya lokasyonlu tedarikçi için %10 eklenmelidir.

2) Tedarikçi A 'nın P20170016 parçasını üretmek için yeterliliği (makine parkur kapasitesi) yoktur.

3) Tedarikçi B 'nin tedarikçi kaydı yoktur. Yeni tedarikçi tanımlanması için minimum 1 yıl gereklidir.

4) Tedarikçi C 'nin kalıp yapım atölyesi doludur.

5) Verimlilik anlaşması, tedarikçinin yıllık olarak ürün birim fiyatında yaptığı indirimdir.

ANALİZ

·         Fiyat kıyaslama tablosu yapıldığında ucuzdan pahalıya doğru tedarikçilerin sıralaması: A – B – C – D 

·         Tedarikçi A ‘nın kalite uygunluğu olmadığı için olumlu olarak değerlendirilmemiştir. (Bu projede çalışılmıyor fakat sonraki projelerde daha uygun fiyatlı tedarikçi alternatifi oluşturmak amacıyla firmanın ürünü üretilmek için yatırım yapması teşvik edilebilir).

·         Tedarikçi B ‘nin fiyatı en iyi ikinci fiyat olmasına rağmen tedarikçi kaydı olmadığı için olumlu olarak değerlendirilmemiştir. (Tedarikçi kaydı oluşturmak için çalışma başlatılmalıdır, uygun fiyat ve uygun zamanda ürün tedarik edebilmektedir).

·         Tedarikçi C ‘nin fiyatı en iyi üçüncü fiyat olmasına rağmen termin sürelerine uygun olmadığı için olumlu olarak değerlendirilmemiştir. Firmanın kalıp yapım süresi 24 hafta (SOP: Kasım 2017 - Kalıp Start: Ağustos 2017, Süre: 13 hafta. İstenen teslim süresinde kalıp imalatının tamamlanması için Tedarikçi C’ nin dış kaynak kullanımı sorgulanmalıdır).

·         Tedarikçi D ’nin fiyatı alternatiflere göre en yüksek olmasına rağmen; kalite uygunluğu, teslim süresi ve tedarikçi kaydı kriterlerinin tamamını sağladığı için devreye giriş için tedarikçi olarak seçilmiştir.

·         Tedarikçi B ‘nin tedarikçi kaydı 1 yıl içinde tamamlanmıştır. Sonraki proje yıllarında, Tedarikçi D ‘den Tedarikçi B ‘ye geçiş yapılmıştır.

PLASTİK MALZEMELER VE ENJEKSİYON YÖNTEMİ

PLASTİK NEDİR? 
Karbon'un (C) metal olmayan elementler (H, O, Cl, N) ile meydana getirdiği büyük moleküllü organik bileşiklerdir.

TERMOPLASTİK VE TERMOSET PLASTİKLER
Termoplastikler: Isıtıldıkları zaman yumuşar ve akar, soğutulunca sertleşirler - katılaşırlar. Bu olay termoplastikler için tekrar edilebilir bir özelliktir. Şekillendirme esnasında hiçbir kimyasal değişime uğramazlar.
ABS, Asetal (POM), Polietilen (PE), Polipropilen (PP), Akrilik (PMMA),Selülöz Asetat (CA), Naylon ve Poliamid (PA), Policarbonat (PC), Polivinil Klorür (PVC).

Termosetler: Isıtıldıkları zaman sürekli bir katılaşma meydana gelir. Bir daha asla tekrar ısıtılıp sertleştirilemezler, yanarak büzüşürler.
Alkidler, Amino (Melamin, Üre), Epoksi Reçine, Fenolikler, Polyester, Poliuretan.

ENJEKSİYON YÖNTEMİ
Bu yöntem genellikle “termo plastik”lere uygulanan şekil verme tekniğidir.

ENJEKSİYON MAKİNASININ PARÇALARI 
Enjeksiyon Ünitesi: Bu ünitede Besleme Hunisi, bir Silindir ve içerisinde Sonsuz Vida, ayrıca silindirin dış kısmında Isıtıcı’lar ve uç kısımda Meme mevcuttur.

Kalıp bağlama Ünitesi: Meme’nin önünde bulunan bu ünitede bir "sabit" bir de "hareketli plaka" vardır. Kalıbın yarısı sabit plakaya diğer yarısı da hareketli plakaya bağlıdır. Hareketli plaka ile kalıp açılr - kapanır. Kalıbın sabit plakaya bağlanan kısmında "yolluk" bulunur, bu memeden aldığı erimiş plastiği kalıp boşluğuna iletmeyi sağlar. Bazı enjeksiyon sistemlerinde sonsuz vida yerine "piston" kullanılarak erimiş plastik kalıba basılır.

SİSTEMİN ÇALIŞMASI

* Toz veya granül haldeki plastik reçine sıvı hale gelinceye kadar ısıtılır.
* Basınç uygulanarak sıvı polimer bir "meme" içerisinden kalıp içine gönderilir.
* Kalıp içindeki “yolluklar" sıvı plastik akışını kontrol ederler.
* Kalıp içindeki malzeme katılaşıncaya kadar basınç altında tutulur.
* Kalıp açılır, iticilerle ürün kalıptan dışarı alınır.
* Enjeksiyon işlemi ISI ve BASINÇ uygulanarak yapılıyor.

Günümüzde; PE, PS, PP, ABS, SAN, Naylon gibi pek çok polimer bu yöntemle işlenir.