6 Eylül 2014 Cumartesi

Kelebek Etkisi

Kelebek etkisi, bir sistemin başlangıç verilerindeki küçük değişikliklerin büyük ve öngörülemez sonuçlar doğurabilmesine verilen isimdir.

Edward N. Lorenz'in çalışmalarından biri olan Kaos Teorisi ile ilgilidir. Daha sonralarda hava durumuyla ile ilgili verdiği şu örnek ile ünlenmiştir:

"Amazon Ormanları'nda bir kelebeğin kanat çırpması, ABD'de fırtına kopmasına neden olabilir. Farklı bir örnekle bu, bir kelebeğin kanat çırpması, Dünyanın yarısını dolaşabilecek bir kasırganın oluşmasına neden olabilir."

Fakat daha çok yaratılan bir kaosun büyüyerek artmasını ifade eder.

Teoriyi yönetim boyutunda ele alacak olursak; yöneticilerin kelebek etkisi düzeyindeki yaptıkları minör bir hata veya bir operatörün üretim yaparken üretmiş olduğu yüzlerce parça arasından bir tanesinde yapmış olduğu minör bir ölçüsel hata kuruluşun batmasına kadar giden bir sürecin tetikleyicisi olabilmektedir.

Teoriyi anlatan karikatürlerden biri

Bazı bilim adamları tarihte meydana gelen ve tesadüfi olarak kabul edilen olayların da aslında küçük ve önemsiz değişikliklerin sonucu olduğunu belirtmişlerdir. Bu tür küçük tetikleyici olaylar ile krallıklar, imparatorluklar batmış, isyanlar çıkmış, binlerce insan hayatını kaybetmişlerdir. 

Küçük değişikliklerin büyük ve öngörülemez sonuçlarının altında kalmamak dileğiyle :)


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder